ҰЛЫ АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ АШУ

Өткен ғасырдың басында көне әуесқойы, спортшы және саяхатшы лорд Карнарвон Египетте атышулы Патшалар Алқабына (Нілдің сол жақ жағалауындағы аңғар) тап болды және фараондар қазынасын іздеумен «ауырды». Лордта ақша болды және ол кәсіпқой археолог Говард Картерге Египетте бірлескен зерттеу жұмыстарын жүргізуге ұсыныс жасады. Қарқынды қазба жұмыстарының бесінші жылынан кейін жұмысшылар бітеп тасталған есікке алып келетін жармен ойып жасалған баспалдақтарға ұшырасты. 24 қараша 1922 жылы Картер таспен қаланған құрылыстың бұрышынан тесік жасап, ол жерден ішке шырақты кіргізіп, ішке көз тастады. Археолог қайран қалғаны соншалықты тұрған жерінде қатып қалды. Лорд Карнарвон тағатсыздана сұрады: "Бірдеңе көріп тұрсыз ба?" – "Ия, – деп жауап берді Картер. – Керемет заттар". Осылайша ХХ ғасырдың ұлы археологиялық жаңалық-тарының бірі жасалған болатын…
1970 жылы К.А.Акишевтің басшылығымен қазақ археологтары алып оба кешенінің – үш шақырымдық арақашықтыққа созылып жатқан қырық бес жер пирамидаларының құрамына кіретін, Алматының шығысында 50 шақырым жерде орналасқан «Есік» обасының қазба жұмыстарына кірісті. Есік обасының биіктігі барлығы алты жарым метрді құрады, ал сол кезде жанында биіктігі 15 метрге дейін жететін алыптар орналасқан болатын. Өзге обалар секілді Есік те ертеден тоналған болатын... Ғылымның бақытына орай, қарақшылар археологтар тарапынан сол күннен бастап әлемдік ғылымға «алтын адам» деген атпен енген және Қазақстанның мемлекеттік рәмізіне айналған алтын киім киген сақ әскерінің сүйегі мен жерлеу құралдарының толық кешені табылған бір бүйірдегі қабірді байқамай қалған ... Осылайша Қазақстанның алғашқы ұлы археологиялық жаңалығы жасалды.
2017 жылы Археологиялық экспедиция тағы бір Ұлы Археологиялық Жаңалық ашуға ниетті. Осы мақсатта Қазақстанның Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл және Алматы облыстарында бірнеше бұзылған археологиялық экспедициялары ынтагерлікпен өзгертілді.